الشيخ محمد هادي معرفة (مترجم: ايروانى)

498

التفسير الأثرى الجامع (تفسير اثرى جامع) (فارسى)

صادق عليه السلام چنين روايت كرده است : « از امام عليه السلام دربارهء تفسير « بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » پرسيدم . » امام گفت : « باء بهاء خدا ؛ سين ، سناى خدا ؛ ميم ملك خداست ؛ اللَّه ، خداى هر چيز ؛ رحمان به همهء آفريدگانش ؛ و رحيم به خصوص مؤمنان است . » « 1 » [ 1 / 351 ] ابو عبد الرحمان سُلَمى ، صاحب تفسير گويد : « از پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم روايت شده است - اگر صحيح باشد - كه باء ، بهاء او ؛ سين سناى او و ميم ، مجد اوست . » اين سخن سلمى كه « اگر صحيح باشد » نشان دهندهء ترديد وى در صحت نسبت روايت به پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم است . [ 1 / 352 ] وى در ادامه گويد : « از منصور بن عبد اللَّه شنيدم كه از ابو القاسم اسكندرانى از ابو جعفر مَلَطى از على بن موسى الرضا از پدرش از جعفر بن محمد عليهم السلام نقل مىكرد : " بسم ؛ باء ، بقاى او ؛ سين ، اسامى او ؛ و ميم ، ملك اوست ، پس ايمان مؤمن ، ياد بقاى اوست ؛ و خدمت مريد ، ذكر اسماء او مىباشد ؛ و عارف در برابر ملك خدا ، فانى از تملك است ، " نيز فرمود : " بسم سه حرف است : باء و سين و ميم . باء ، باب نبوت است ؛ سين ، سرّ نبوت كه پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم آن را پنهانى ، با خواص امت خود در ميان گذاشت ؛ و ميم ، مملكت دين كه به سبب آن ، به سفيد و سياه نعمت داد . " » « 2 » كاش او در صحت نسبت دادن چنين مطالبى به ائمه اهل بيت عليهم السلام درنگ و اظهار ترديدى مىكرد ؛ آن سان كه در صحت نسبت دادن آن به جدّشان ، پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم چنين كرد . راوى اين حديث از امام رضا عليه السلام ابو جعفر مَلَطى است . از طرفى ، شرح حال نويسان همهء مَلَطىها را به دروغ بستن به بزرگان ، متهم كرده‌اند . عبد الغنى بن سعيد ، حافظ مصرى مىگفت : « در بين مَلَطىها فرد ثقه‌اى وجود ندارد . » « 3 » شيوهء استوارتر ، همان ديدگاه افراد خوش ذوق است كه اين گونه برداشت‌ها را

--> ( 1 ) . قمى ، ج 1 ، ص 28 . ( 2 ) . تفسير سُلَمى ، ج 1 ، ص 25 و 26 . ( 3 ) . بنگريد به : الانساب ( سمعانى ) ، ج 5 ، ص 379 و 380 .